1 Satranç Oyununun Doğası ve Amaçları
Madde 1
Satranç Oyununun Doğası ve Amaçları
‘Oyunun Temel Kuralları’ ana başlığı altında sıralanan kurallar, satranç oyununu belirleyen kurallar kurucu niteliğindeki kurallardır. Ana fikir olarak onlarca yıldır değişmemiştir.
Kuralların birinci maddesi temel, kurucu anlatım içerir.
1.2
Açık renkli taşlarla (beyaz) oynayan oyuncu ilk hamleyi yapar. Koyu renkli (siyah) taşlarla oynayan oyuncunun sonraki hamlesini yapmasının ardından oyuncular karşılıklı olarak sırayla hamle yapmaya devam ederler.
Sonraki maddelerde, yarışma kuralları içerisinde görüleceği gibi beyaz renkli taşlarla oynayan oyuncunun ilk hamlesiyle oyun başlamış olacaktır. Kurucu madde olan bu maddeden hareketle, satranç saatinin de kullanılır olmasıyla yarışma boyutuna geçildiğinde “oyuncular karşılıklı olarak sırayla hamle yapmaya devam ederler.” Söylemi daha yoğun bir anlam kazanacağını şimdiden söylemekte yarar vardır.
1.3
Rakibi hamlesini yapmış olan taraf hamlededir.
Madde içeriğinde dikkat çeken temel-kurucu yan, madde 1.2’din üzerine düzenlenmiş olmasıdır. Yine satranç saatinin de kullanılır olmasıyla yarışma boyutuna geçildiğinde, hamlesini yapan oyuncu saatini durdurmasa da rakibi artık yeni hamlesini yapabilecektir.
1.4.1
(…) Oyuncunun şahını tehdit altında bırakmasına, tehdit altına sokacak hamle yapmasına ve rakibinin şahını almasına izin verilmez.
Hiçbir oyuncunun kendi şahını tehdit altına sokacak bir hamle yapamayacağı yine kurucu niteliktedir. Rakip şah alınamayacak ve rakip şaha dokunulamayacaktır. Madde yaptırım içerir.
Hakem, bu madde kapsamında, ortaya çıkan konum karşısında her zaman kuralın diline bağlı, kuralın içinde kalarak bir tutum sergileyemeyecektir.
Örneğin: Tahtada bir geçersiz hamle varken, hakem satranç tahtasında karşılaştığı konumu önemsemelidir. Şah taşı tehdit altındayken; A.5.2’nin üçüncü hükmündeki gibi salt kuralın diline bağlı olarak / kuralın içinde kalarak, ortaya çıkan geçersiz hamleye karşı etkisiz kalmamalıdır.
1 Mayıs 2017
IA&IO Tahsin AKTAR
İlgili Kaynak
FIDE Satranç Kuralları (Madde Açıklamalı)
