'Telefon Muhabbeti' Üzerine
‘Telefon Muhabbeti’ Üzerine
Hamle Yapmadığından mı?
‘Muhabbet’, satranç hakemleriyle antrenörlerinin katıldığı kapalı grup yazışmalarında da olabilir bir memorandumda da. Nerede olduğundan bağımsız olarak konuya bakınca, hâlâ bu konunun anlaşılmamış ve üzerinde tartışılır bir durum olarak gündemde olmasını, işin gerçeğine varılamamış olmasını kabullenemiyorum.
Bir bilen anlatıyor: “Tur başladı, sporcu üzerinde cep telefonuyla masaya oturdu. Bu durumda turun başlamış olması öne
mli. Sporcu masaya oturduğu için artık oyun sahasında kabul edilir. Maç hemen sonlandırılır. Üzerind
e telef
on bulunduran sporcu henüz bir hamle yapmadığından (-) alır.”
Böyle bir açıklama yapmadan önce kuralı tane tane bir kez okumak gerekmez mi? Yetmiyorsa, bu konuda yazılmış onlarca makale, açıklama ve uygulamaya bakmak yerinde olmaz mı? Daha kestirme bir yol olarak bilgisine, deneyimine güvendiğin birine danışmak da olur elbette. Ama bunların hiçbiri önemli değil. Nirvanaya ulaştık ya artık.
Bir bilenin açıklamasından şu çıkarımda bulunmak olanaklı: “Tur başladıktan sonra oyuncu üzerinde cep telefonuyla masaya oturduğunda henüz hamle yapmadığı için sonuç (- / +) olarak işlenir.”
Bu çıkarım temelden hatalıdır. Kuralın ruhunda ‘hükmen’ (oynamadan kayıp) anlayışı yoktur. Böyle biliniyor olması edindikleri eğitimin sonucudur. Nirvanaya ulaşıldığı için de işin doğrusunu ömür boyu anlayamayacaklar.
Burada lafı uzatmadan araya girmek gerekecek. Kuralın ne dili ne de ruhu yapılan bu açıklamaya uygun değildir.
İlgili maddeler
Madde 6.6
Oyunun başlangıcı için belirtilen saatte, beyaz taşlarla oynayan oyuncunun saati çalıştırılır.
Madde 11.3.2.1
Oyun sırasında, bir oyuncunun oyun sahası içinde (…..) herhangi bir elektronik cihaz bulundurmasına izin verilmez…
Madde 11.3.2.2
Oyuncunun böyle bir elektronik cihazı oyun sahasına getirdiği ortaya çıkarsa oyunu kaybeder, rakibi kazanır...
İlgili maddeler böyle ve dili de çok açık. Açıklama muhabbette geçtiği gibi değildir. Madde 6.6’ya göre oyun başladı artık. Dile getirildiği gibi tur başladığı için kavramı artık kuralın dilindeki gibi ‘oyun sırasında’ şeklinde anlamak gerekecek. Hamlenin yapılıp yapılmadığının hakemin kararında bir önemi olmayacaktır. Kuralın dilinde bu yönde bir atıf yoktur. Maddede bir hamle sınırlamasından söz edilmemiştir.
Madde 11.3.2.1’den hareketle maç sonlandırılacak elbette. Madde 11.3.2.2’ye göre de bu oyuncu sıfır (0) puan alacak. Bunun, kuraldan ayrı tutulacak hiçbir yanı (istisnası) yoktur. Oyuncuya (-) verilirse anlam değişeceğinden (oynamadan kayıp/hükmen) hakem kuralın dilini uygulamamış olacaktır. Oyuncu sıfır (0) puan alacak da rakibinin hangi puanı alacağının üzerinde durmaya gerek var mı? Yine de söyleyeyim. ‘Rakip kazanır’.
Senaryo gelişiyor
“Tur başladı. 15 dakika geç kalma süresi var. Beyaz taşlarla oynayan oyuncu masada yerini aldı. Siyah taşlarla oynayan oyuncu henüz masaya gelmedi. Beyaz taşlarla oynayan oyuncunun üzerinde cep telefonu saptandı. Bu durumda hakem oyunu sonlandıracak. Siyah taşlarla oynayan oyuncu da geç kalma süresi içinde masaya gelirse sonuç (- / +) olarak işlenirken, oyuncu geç kalma süresi içinde masaya gelmezse sonuç (- / -) olarak işlenecektir.”
Olacak gibi değil. Geliştirilen yeni senaryoya göre bir bilen yeni bir facia doğurmak üzere. Bu açıklamada da henüz hamle yapılmadığı için oyunun henüz başlamamış olduğu anlayışından hareket edildiğini anlıyorum.
Doğrusu şöyle olacak: Hakem turu başlattıysa oyun başladı artık. Siyah taşlarla oynayan oyuncu geç kalma süresi içinde masaya gelirse sonuç (0 / 1) olarak işlenirken, oyuncu geç kalma süresi içinde masaya gelmezse sonuç (0 / -) olacaktır.
Temel yanılgı
Açıklamalardaki temel yanılgının edinilen eğitimden kaynaklı olduğunu biliyorum. Oynamadan elde edilen sonuçlar kuvvet puanı hesaplamalarında anlam kazanır. Cep telefonu yasağında da uygulanıyor olması bundandır. Bir dönem yapılan eğitimlerde “karşılıklı birer hamle yapılmadan oyun başlamış sayılmaz” demişlerdi. Madde 5.2.3’te geçen ‘karşılıklı olarak en az birer hamle yapmış olma’ anlayışının madde 6.6’ya yansıtılması bu sonucu doğurmuştur. Madde 11.3.2.2 çok özel sonuçlar doğuran özel bir kural maddesidir. Maddenin anatomisi iyi irdelenmelidir.
29 Temmuz 2026
IA&IO Tahsin AKTAR
İlgili Kaynak
İlgili Makale
Yorumlar - Yorum Yaz
